Atrakcje Sztynortu - pałac, port, Tawerna Zęza i MEMUAK
Atrakcje Sztynortu - lista 12 miejsc do zobaczenia
Najważniejsze atrakcje Sztynortu to barokowy pałac Lehndorffów z 1689 roku, 18-hektarowy park pałacowy z 600-letnimi dębami szypułkowymi, neogotycka Kaplica Jerozolimska Friedricha Augusta Stülera z 1855 roku, klasycystyczna Herbaciarnia z 1823 roku, port Nowy Sztynort z 450 miejscami cumowniczymi, multimedialne muzeum MEMUAK oraz legendarna Tawerna Zęza - najstarsza tawerna szlaku Wielkich Jezior Mazurskich.
Listę 12 miejsc dobraliśmy na podstawie wartości historycznej, dostępności w sezonie 2026 oraz częstotliwości zapytań od turystów odwiedzających Mazury z naszymi wycieczkami z przewodnikiem PTTK.
Każde z miejsc opisujemy w skrócie poniżej - z kluczowymi faktami i informacjami praktycznymi. Co zobaczyć w Sztynorcie zależy od czasu, który masz - od godzinnego postoju przy pałacu po dwudniową wycieczkę łączoną z Mamerkami i Wilczym Szańcem.
- Pałac Lehndorffów - barokowa rezydencja z 1689 roku, w trakcie remontu
- Park pałacowy w Sztynorcie - 18 ha, największe barokowe założenie Prus Wschodnich
- Kaplica Jerozolimska w Sztynorcie - neogotyk Stülera z 1855 roku
- Herbaciarnia w Sztynorcie - klasycystyczny pawilon z 1823 roku
- Aleja dębowa w Sztynorcie - 1 km drzew liczących 300-600 lat
- MEMUAK Sztynort - Multimedialne Centrum Środowiska i Żeglarstwa
- Port Nowy Sztynort - 450 miejsc cumowniczych, największa marina Mazur
- Tawerna Zęza w Sztynorcie - najstarsza tawerna szlaku WJM
- Most Sztynorcki - widoki na jeziora Kirsajty i Dargin
- Cmentarz rodowy Lehndorffów w Sztynorcie
- Wendula - kwatera Hansa Lammersa w lasach koło Radziej
- Pomnik Heinricha von Lehndorff w Sztynorcie - symboliczny grób uczestnika spisku 20 lipca 1944
Pałac Lehndorffów w Sztynorcie - barokowa rezydencja z 1689 roku
Pałac Lehndorffów w Sztynorcie, malowniczo położony nad jeziorem Sztynorckim, to barokowa rezydencja zbudowana w latach 1689-1691 przez Marie Eleonorę von Lehndorff (z domu von Dönhoff) w miejscu wcześniejszego dworu Caspara z 1554 roku. To najważniejsza atrakcja Sztynortu i jeden z najcenniejszych zabytków całych Mazur.
Pałac Lehndorffów w Sztynorcie to jedyna na Warmii i Mazurach rezydencja przypisywana kręgowi Tylmana van Gameren, najsłynniejszego architekta polskiego baroku. Stylistycznie nawiązywał do nowoczesnych ówcześnie pałaców Anglii i Holandii. Zachowane kontrakty z 1690 roku pokazują, że Marie Eleonora zatrudniała rzemieślników z całej okolicy: stolarzy z Węgoborka, szklarzy z Dryfortu, kominkarzy z Rastemborka.
Sztynort od 1572 do 1945 roku był główną siedzibą rodu Lehndorffów - jednego z najpotężniejszych rodów szlachty pruskiej. Ich majątek obejmował niemal połowę powiatu węgorzewskiego, w tym dwie puszcze: Sztynorcką i Marszałkowską. Biskup Ignacy Krasicki, zaprzyjaźniony z Ernstem Ahasverusem II Heinrichem (1727-1799), gościł w pałacu wielokrotnie. To właśnie Krasicki wypowiedział słynne zdanie: "Kto ma Sztynort, ten posiada Mazury".
Pałac Lehndorffów jest własnością Polsko-Niemieckiej Fundacji Ochrony Zabytków Kultury (DPS) i od 2009 roku znajduje się w trakcie kompleksowego remontu. Finansowanie pochodzi z dotacji rządu Niemiec, polskich programów konserwatorskich i partnerów komercyjnych. Szacowany całkowity koszt rewitalizacji to ponad 30 milionów euro.
W kwietniu 2026 roku pałac w Sztynorcie nie jest dostępny dla masowego ruchu turystycznego - po zakończonej elewacji frontowej trwa remont dachu i więźby, finansowany m.in. dotacją 900 tysięcy euro od niemieckiego Bundestagu. Bryłę zewnętrzną oglądasz bezpłatnie z dziedzińca i alei dojazdowej. Prowadzącym remont jest niemiecki architekt Matthias Hochl z Monachium.
Najmroczniejszy rozdział pałacu zaczyna się w czerwcu 1941 roku, gdy wprowadził się tu Joachim von Ribbentrop, minister spraw zagranicznych III Rzeszy. Pałac stał się centrum hitlerowskiej dyplomacji - codziennie dowożono z Węgorzewa mistrza fryzjerskiego Banza, który golił Ribbentropa, a teren chroniło 60 żołnierzy.
Pod tym samym dachem co Ribbentrop dojrzewał spisek wokół hrabiego Heinricha von Lehndorff (1909-1944), ostatniego dziedzica Sztynortu. Bliskość kwater Hitlera, Himmlera i Göringa sprawiała, że spiskowcy mogli się spotykać bez wzbudzania podejrzeń. 21 lipca 1944 roku Heinrich uciekał przez park do Lasów Sztynorckich - aresztowano go w okolicach Tarławek, stracono 4 września 1944 w Plötzensee.
Park pałacowy w Sztynorcie - 18 hektarów barokowego założenia
Park pałacowy w Sztynorcie, rozciągający się na północ od pałacu Lehndorffów do brzegu jeziora Sztynorckiego, zajmuje powierzchnię 18 hektarów i jest historycznie największym założeniem barokowym Prus Wschodnich, udokumentowanym w tej roli w 1779 roku. Park pałacowy w Sztynorcie jest ogólnodostępny i bezpłatny przez cały rok - to jedna z głównych atrakcji Sztynortu dostępna bez biletu.
Pierwsze dęby szypułkowe nasadził Meinhard von Lehndorff w XVII wieku. Dwa pokolenia później, w 1690 roku, Marie Eleonora von Lehndorff zatrudniła ogrodnika i zleciła założenie parku barokowego z gazonami, alejkami na osi widokowej salonu, kanałem i drewnianymi altanami. Najstarsze dęby szypułkowe rosną dziś w alei dębowej i mają według dendrologów 300-400 lat, najstarsze okazy nawet do 600 lat.
Złoty wiek parku przeżywał za czasów Ernsta Ahasverusa II Heinricha (1727-1799), tego samego, który prowadził słynną korespondencję ogrodniczą z biskupem Ignacym Krasickim. Hrabia chwalił się 1200 hiacyntami w jednej kwaterze parku. Krasicki, sąsiad z Lidzbarka Warmińskiego, dwoił się i kąsał: "Wygnałbym mego ogrodnika, gdyby miał tylko 600 brzoskwiń, i to jakich". Para wymieniała się sadzonkami, a w 1784 roku Ahasverus podejmował w Sztynorcie próby z balonami na ogrzane powietrze - jedne z najwcześniejszych w dawnych Prusach.
Park pałacowy w Sztynorcie kryje też trzy dodatkowe obiekty zabytkowe: Kaplicę Jerozolimską Stülera z 1855 roku, klasycystyczną Herbaciarnię z 1823 roku oraz pomnik Heinricha von Lehndorff z 2009 roku. Czas na obejście parku to 1-2 godziny dla podstawowego spaceru, dłużej jeśli chcesz dotrzeć do wszystkich obiektów na osiach parku.
Kaplica Jerozolimska w Sztynorcie - neogotyk Stülera z 1855 roku
Kaplica Jerozolimska w Sztynorcie to neogotycka budowla z 1855 roku zaprojektowana przez berlińskiego architekta Friedricha Augusta Stülera, znajdująca się w pałacowym parku na zachodnim krańcu najstarszej alei dębowej. Stüler był uczniem Karla Friedricha Schinkla i nadwornym architektem króla Fryderyka Wilhelma IV.
Kaplica powstała na zlecenie Anny von Lehndorff, hrabiny znanej z głębokiej religijności, jako prywatne miejsce modlitwy nawiązujące w nazwie i symbolice do Ziemi Świętej. Anna łożyła środki na ewangelicki ośrodek misyjny w Betlejem, stąd osobiste zaangażowanie w projekt. Po wojnie kaplica nazywana była "Czerwonym Domkiem" w odróżnieniu od "Białego Domku" (Herbaciarni).
Bryła kaplicy jest eklektyczna - plan kwadratu, w narożnikach słupy przypominające zamkowe wieżyczki, łuk nad wejściem inspirowany architekturą islamu. Na zewnętrznej ścianie frontowej cegły układają się we wzór stylizowanych krzyży zdwojonych (Widerkreuz). Na fryzie biegnie pasmo gwiazd Dawida. Eklektyzm budowli przywodzi na myśl Ziemię Świętą - stąd nazwa Kaplica Jerozolimska.
Dziś kaplica dostępna jest do oglądania z zewnątrz; wnętrza otwiera się sporadycznie przy uroczystościach religijnych i wydarzeniach kulturalnych Lehndorff-Gesellschaft Steinort. Przy kaplicy rosną trzy stuletnie drzewa: sosna amerykańska, grab i buk - "pamiątki" po Karlu III "Carolu" von Lehndorff, którego pasją było sadzenie drzew z nasion otrzymywanych od kolegów dendrologów.
Herbaciarnia (Tee-Pavillon) w Sztynorcie - klasycystyczny pawilon z 1823 roku
Herbaciarnia w Sztynorcie to klasycystyczny pawilon parkowy z około 1823 roku zaprojektowany na wzór tetrastylosu antycznej świątyni greckiej, znajdujący się na końcu poprzecznej alei dębowej naprzeciwko Kaplicy Jerozolimskiej. Front pawilonu zaopatrzony jest w portyk wsparty na czterech doryckich kolumnach.
Pawilon został zaprojektowany prawdopodobnie przez Carla Langhansa jako prezent ślubny Carla I von Lehndorff dla Pauline von Schlippenbach. Większość opracowań podaje 1816 jako datę powstania, ale Łapo argumentuje za 1823 - rokiem ślubu Carla I z Pauline. Langhans projektował już wcześniej dla Ahasverusa II budynek ogrodowy z czterema kolumnami i owalną salą.
W czasie II wojny światowej Herbaciarnia w Sztynorcie służyła Joachimowi von Ribbentrop do "dyplomatycznych herbatek" - tu kończyły się wizyty ministrów spraw zagranicznych państw współpracujących z III Rzeszą. Po wojnie pawilon szybko popadł w ruinę, w latach 70. zapadł się dach. Uratowano go w ostatniej chwili.
Dziś Herbaciarnia funkcjonuje jako pawilon wystawienniczy i miejsce kameralnych wydarzeń kulturalnych w ramach działalności MEMUAK i Lehndorff-Gesellschaft. Nie jest stałą restauracją - gastronomię obsługują obiekty w porcie Nowy Sztynort.
Aleja dębowa w Sztynorcie - 1 km drzew liczących 300-600 lat
Aleja dębowa w Sztynorcie to liczący około 1 km szpaler dębów szypułkowych biegnący przez park pałacowy z północy na południe. Aleja prowadząca ze Sztynortu do Sztynortu Małego zawiera ponad 150 starych dębów i jest najstarszą zachowaną aleją dębową na całych Mazurach.
Najstarsze dęby mają według dendrologów 300-400 lat, niektóre okazy szacowane są nawet na 600 lat. Pierwsze dęby nasadzone zostały przez Meinharda von Lehndorff w pierwszej połowie XVII wieku. Aleja dębowa w Sztynorcie jest dostępna bez ograniczeń przez cały rok i pozostaje najczęściej fotografowanym miejscem parku.
Polski historyk Wojciech Kętrzyński, urodzony w pobliskim Lecu (dzisiejszym Giżycku), opisał aleję w 1881 roku tymi słowami: "Park ogromny, starannie utrzymywany, główne aleje zdobią dęby, liczące więcej jak dwa wieki, z których niejeden tak się rozrósł, że ledwie trzech słusznych mężczyzn ramiony objąć go zdoła. Park zawsze otwarty dla obcych, których też niemało go zwiedza". Te słowa do dziś najlepiej oddają skalę alei dębowej.
Najstarsze okazy są monitorowane i poddawane zabiegom pielęgnacyjnym; w ostatnich latach wymagały interwencji w związku z postępującymi procesami starzenia i zmianami hydrologicznymi. Aleja dębowa to także siedlisko rzadkich gatunków chrząszczy, chronione w ramach rezerwatu przyrody Sztynort obejmującego ponad 400 hektarów okolicznych lasów dębowych.
MEMUAK Sztynort - Multimedialne Centrum Środowiska i Żeglarstwa
MEMUAK Sztynort to Multimedialne Centrum Środowiska i Żeglarstwa, nowoczesne muzeum interaktywne mieszczące się w zabytkowym spichlerzu i oficynie pałacowej Lehndorffów. To jedna z najnowszych atrakcji Sztynortu, wymieniana w żeglarskich rankingach 2026 jako "absolutny hit" i "must see dla rodzin", zwłaszcza w deszczowy dzień gdy żeglować się nie chce.
Ekspozycja MEMUAK łączy historię regionu, dziedzictwo żeglarskie Mazur i edukację ekologiczną. Główne atrakcje to symulatory żeglarskie, interaktywne instalacje multimedialne, projekcje oraz gry edukacyjne dla dzieci. Na parterze oficyny działa kuchnia warsztatowa do nauki rękodzieła i garncarstwa. Parter spichlerza pełni rolę przestrzeni kawiarniano-eventowej.
MEMUAK Sztynort jest czynne cały rok: w sezonie (lipiec-wrzesień) codziennie 10:00-18:00, poza sezonem piątek-niedziela 10:00-17:00. Przy muzeum działa Kawiarnia Memuak z widokiem na pałac (piątek-sobota 11:00-20:00, niedziela 11:00-18:00).
W kalendarzu MEMUAK pojawiają się też imprezy całoroczne, np. koncert "Walentynki bez hałasu" 14 lutego 2026 - co świadczy o tym, że ośrodek nie jest tylko sezonową atrakcją. Sprawdź aktualności na sztynort.pl przed wizytą.
Port Nowy Sztynort - największy port jachtowy Wielkich Jezior Mazurskich
Wielkie Jeziora Mazurskie to szlak żeglarski numer jeden w Polsce - a Port Nowy Sztynort to największy port jachtowy Wielkich Jezior Mazurskich (WJM) i jeden z największych portów śródlądowych w Polsce, z 450 miejscami cumowniczymi i łączną pojemnością do 600 jachtów. Położony jest nad jeziorem Sztynorckim w gminie Węgorzewo, na półwyspie rozdzielającym jeziora Mamry, Kirsajty i Dargin.
Operatorem portu jest spółka Nowy Sztynort należąca do grupy King Cross, która przejęła sztynorckie dobra w 2018 roku. Port Nowy Sztynort otrzymał pięciogwiazdkową notę miesięcznika "Żagle" oraz prestiżowy tytuł "Zielonego Obiektu" za działania ekologiczne. Koncepcja portu nazwana "Osada Wolności" łączy funkcje żeglarskie, kulturalne i edukacyjne.
Port Nowy Sztynort posiada 5 obiektów gastronomicznych (Baba Pruska, Restauracja Mesa, Tawerna Zęza, Grill Portowy + Pierogarnia, Kawiarnia Memuak), kapitanat (czynny 9:00-20:00, tel. +48 663 427 779), sklep żeglarski, sklep spożywczy (8:00-22:00), stację paliw Orlen na wodzie, sanitariaty z prysznicami, pralnię, plac zabaw, wypożyczalnię rowerów, szkołę żeglarstwa i nurkowania, saunę na wodzie oraz pensjonat z całorocznym dostępem.
Parking główny w porcie Nowy Sztynort kosztuje 25 zł za dobę. Krótki postój do 3 godzin jest bezpłatny pod warunkiem okazania paragonu na minimum 200 zł z portowego sklepu lub restauracji. Parking pensjonatu wyłącznie dla zameldowanych gości.
Łączna pojemność do 600 jachtów w sezonie szczytowym
Powierzchnia kompleksu około 51 hektarów
Czynna sezonowo, bezpośrednio na wodzie
Z całodobową recepcją i całorocznym dostępem
Restauracje w porcie Nowy Sztynort - gdzie zjeść w 2026 roku
W porcie Nowy Sztynort działa pięć obiektów gastronomicznych, każdy w innej odsłonie kuchni regionalnej. Tabela poniżej podsumowuje co gdzie zjesz w Sztynorcie 2026 i dla kogo dany lokal jest najlepszy.
| Restauracja | Charakterystyka | Dla kogo |
|---|---|---|
| Baba Pruska | Kuchnia regionalna, mazurskie ryby | Fani lokalnych smaków |
| Restauracja Mesa | Sala 130 m² z widokiem, dziczyzna i ryby | Na uroczysty obiad |
| Tawerna Zęza | Grill, kuchnia domowa, koncerty szantowe | Żeglarze, fani szant |
| Grill Portowy + Pierogarnia | Szybkie codzienne dania | Rodziny z dziećmi |
| Kawiarnia Memuak | Kawa, ciasta, śniadania | Po zwiedzaniu MEMUAK |
Tawerna Zęza w Sztynorcie - najstarsza tawerna szlaku WJM
Tawerna Zęza w Sztynorcie to najstarsza tawerna żeglarska szlaku Wielkich Jezior Mazurskich, działająca w piwnicy XVIII-wiecznej wozowni przy pałacu Lehndorffów. Lokal zyskał status legendy mazurskiego żeglarstwa - dla wielu żeglarzy odwiedzających Mazury sezon bez zawinięcia do Zęzy był nieudany.
Tawerna Zęza została otwarta około 1985-1986 roku. Nazwa "zęza" pochodzi od żeglarskiego terminu oznaczającego najniższą część kadłuba statku, gdzie zbiera się woda - tak jak w długim, wąskim pomieszczeniu lokalu, które przed wojną służyło do gromadzenia wysłodków buraczanych. Pod jedną ze ścian biegł rowek odprowadzający nadmiar wody, dokładnie jak w prawdziwej zęzie.
Wystrój oryginalny zachował klimat: podłogę wyłożono deskami, blaty wykonano z dębów rosnących w sztynorckim parku, siedziało się też na dębowych pieńkach obitych wykładziną. Najsłynniejszą szefową lokalu była Maria Zarębska, która tłumaczyła filozofię miejsca: "Zęza jest dla klientów, a nie klienci dla nas". W szczycie sezonu Tawerna Zęza działała 24 godziny na dobę.
Po latach przerwy Tawernę Zęza reaktywowano w dawnym miejscu w 2019 roku po przejęciu portu przez King Cross. Nawiązano do tradycji: drewniane stoły, wystrój żeglarski, koncerty szantowe, regionalna kuchnia. W sezonie 2026 lokal działa od połowy kwietnia, pełna oferta koncertowa rusza od majówki. Tawerna Zęza ma też swoją zwrotkę w żeglarskiej szancie "Morskie opowieści".
Most Sztynorcki - widoki na jeziora Kirsajty i Dargin
Most Sztynorcki to największy most na Mazurach, drogowy most łączący Sztynort z drugim brzegiem przesmyku między jeziorem Sztynorckim a Darginem. Z wysokości mostu rozciąga się również widok na samo jezioro Sztynorckie. Oferuje jeden z najpiękniejszych widoków całych Wielkich Jezior Mazurskich.
Z mostu rozciąga się panorama na zachodzie na Kirsajty (jezioro między Mamrami Wielkimi a Darginem), na wschodzie i południu na Dargin, drugie co do wielkości jezioro szlaku WJM. Widoczna jest też urokliwa Wyspa Sidorkowa.
Pierwszy stały most w tym miejscu stanął około 1941 roku - wcześniej, od XVIII wieku, między brzegami kursował prom. Współczesny most pochodzi z lat pięćdziesiątych XX wieku. To miejsce, do którego żeglarze często schodzą przed wieczornym koncertem w Tawernie Zęza, żeby zobaczyć zachód słońca nad mazurską wodą. W czasie II wojny światowej most miał znaczenie strategiczne - skracał drogę z kwatery Ribbentropa w Sztynorcie do kwater w Mamerkach i Wenduli.
Cmentarz rodowy Lehndorffów w Sztynorcie - jak dotrzeć?
Cmentarz rodowy Lehndorffów w Sztynorcie znajduje się na szczycie pagórka w pewnym oddaleniu od pałacu i wsi, dostępny pieszo Drogą Cmentarną od strony Sztynortu albo aleją obsadzoną dębami od strony Łabapy.
Cmentarz przez wiele powojennych lat był dewastowany, część krzyży żeliwnych zabezpieczono w kaplicy. Zachowały się pożegnalne inskrypcje w języku niemieckim, m.in. Auf Wiedersehen, Friede sei mit Dir, Das Grab ist das Thor zu dem Leben, Die Liebe höret nimmer auf.
Heinrich von Lehndorff, uczestnik spisku 20 lipca 1944, nie spoczął na cmentarzu w Sztynorcie - zwłoki straconych w Plötzensee nie były wydawane rodzinom. Hrabia jest upamiętniany symbolicznie kamieniem pamiątkowym przed pałacem oraz tablicami w kościołach Niemiec.
Niezależnie od tego cmentarza, około 2 km od pałacu, na półwyspie pomiędzy jeziorem Sztynorckim a Łabap, znajduje się ośmioboczne mauzoleum Lehndorffów w formie neogotyckiej rotundy z około 1858 roku. To osobny obiekt rodowy, w którym znajdowały się trumny zmarłych członków rodu.
Wendula - kwatera Hansa Lammersa 10 km od Sztynortu
Wendula to kryptonim niemieckiej kwatery wojskowej z czasów II wojny światowej należącej do Hansa Lammersa, szefa Kancelarii Rzeszy, znajdującej się w lesie nieopodal wsi Radzieje, około 10-12 km od Sztynortu.
Z kompleksu Wendula zachował się jeden duży schron żelbetowy w dobrym stanie, oświetlony i udostępniony do zwiedzania, oraz fundamenty drewnianych baraków sztabowych. Obiekt znajduje się na terenie leśnym częściowo udostępnionym przez prywatnego właściciela. Zwiedzanie indywidualne jest bezpłatne.
Hans Lammers był drugim po Hitlerze najwyższym urzędnikiem administracji nazistowskiej. Wendula była jednym z czterech kluczowych ośrodków decyzyjnych III Rzeszy w okolicy Sztynortu - obok Wilczego Szańca w Gierłoży (sam Hitler), Mamerek (Naczelne Dowództwo Wojsk Lądowych OKH) i samego pałacu Lehndorffów (Joachim von Ribbentrop).
Dla porównania: Wilczy Szaniec to gigantyczna, pełna turystów atrakcja z biletami i parkingami. Wendula to przeciwieństwo - cisza, las, jeden bunkier i poczucie autentyczności miejsca, w którym podejmowano decyzje brzemienne dla całej Europy. Ze względu na charakter terenu zaleca się kontakt z lokalnym przewodnikiem PTTK, takim jak Joanna Kiewisz-Wojciechowska, prowadząca wycieczki łączone obejmujące wszystkie cztery kwatery.
Pomnik Heinricha von Lehndorff w Sztynorcie - symboliczny grób z 2009 roku
Pomnik Heinricha von Lehndorff w Sztynorcie to pamiątkowy głaz z tablicą w językach polskim i niemieckim odsłonięty 22 czerwca 2009 roku przed pałacem w setną rocznicę urodzin hrabiego.
Pomnik upamiętnia Heinricha von Lehndorff (1909-1944), ostatniego dziedzica Sztynortu i uczestnika spisku 20 lipca 1944 wymierzonego przeciw Adolfowi Hitlerowi. W uroczystości odsłonięcia uczestniczyły wszystkie cztery córki Heinricha - Vera, Nona, Gabriela i Katharina. Wśród nich była m.in. Vera "Veruschka" von Lehndorff, supermodelka lat 60., gwiazda Vogue i filmu Antonioniego "Powiększenie" (Blow-Up).
Na tablicy widnieje fragment listu pożegnalnego Heinricha do żony Gottliebe, napisanego w przeddzień egzekucji 4 września 1944 w Plötzensee: "Stajemy w obliczu daleko idących przemian, pod wpływem których nasze dotychczasowe życie stopniowo odchodzi w niebyt". Pod cytatem inskrypcja: "Pamięci Henryka Hrabiego Lehndorffa (1909-1944), ostatniego dziedzica Sztynortu, uczestnika spisku 20 lipca wymierzonego przeciw Hitlerowi".
Memoriał można traktować jako symboliczny grób Heinricha. To tu zaczyna się każde poważne zwiedzanie historycznego Sztynortu - bez zatrzymania się tutaj historia Sztynortu pozostaje ciągiem dat i nazwisk.
Okolice Sztynortu - co zobaczyć w promieniu 3-5 km
W bezpośrednim sąsiedztwie Sztynortu (3-5 km) warto sprawdzić trzy miejsca: Ermitaż przy drodze na Mamerki, folwark Sztynort Mały oraz wieś Kamionek Wielki z czynną garncarnią. Te miejsca uzupełniają zwiedzanie Sztynortu o lokalny koloryt mazurskiej wsi, są dostępne pieszo lub rowerem.
Ermitaż to niewielka osada 3 km od pałacu, niegdyś dwór Lehndorffów wykorzystywany jako miejsce odosobnienia (stąd nazwa "Eremitage"). Dziś okolica spokojnych ścieżek, dostępna pieszo lub rowerem.
Sztynort Mały (Klein Steinort) to folwark Lehndorffów, jeden z trzech najważniejszych folwarków majątku - obok Sztynortu Wielkiego i Łabapy. Zachowane zabudowania gospodarcze z XIX wieku. To właśnie aleja prowadząca z Sztynortu do Sztynortu Małego zawiera 150 zabytkowych dębów z XVII-XVIII wieku.
Kamionek Wielki to wieś z czynną garncarnią, gdzie można zobaczyć tradycyjne mazurskie rzemiosło. Dla rodzin z dziećmi: warsztaty lepienia z gliny. Idealne uzupełnienie do bardziej historycznego Sztynortu, polecane podczas wycieczek rodzinnych.
Trasy łączone ze Sztynortem - Mamerki, Wilczy Szaniec, Święta Lipka
Sztynort jest naturalnym punktem wyjścia dla pięciu tematycznych tras łączonych po Mazurach i Warmii: do Mamerek (4 km), Wilczego Szańca (25 km), Świętej Lipki (40 km), Lidzbarka Warmińskiego (90 km) oraz Fromborka (130 km).
Najczęstsze połączenie tematyczne to wycieczka - Sztynort, Mamerki i Wilczy Szaniec - prowadzona przez przewodnika PTTK Joannę Kiewisz-Wojciechowską. Trasa skupia się na czterech mazurskich kwaterach III Rzeszy oraz pełnej chronologii spisku 20 lipca 1944 z udziałem Heinricha von Lehndorff. To wycieczka jednodniowa, idealna dla pasjonatów historii II wojny światowej. Pamietaj jednak, aby taką wycieczkę ze względów logistycznych zarezerwować z odpowiednim wyprzedzeniem (nawet 3 miesięcznym).
Joanna Kiewisz-Wojciechowska prowadzi również wycieczki tematyczne łączące Sztynort z Lidzbarkiem Warmińskim - śladami biskupa Ignacego Krasickiego, sąsiada i przyjaciela rodu Lehndorffów. To trasa kulturalno-historyczna idealna dla grup o profilu humanistycznym lub seniorskim.
| Cel | Odległość | Czas dojazdu | Charakter trasy |
|---|---|---|---|
| Mamerki (kwatera OKH) | 4 km | 10 min | Najlepiej zachowany kompleks bunkrów Wehrmachtu, bilet 30/25 zł |
| Wilczy Szaniec | 25 km | 35-40 min | Główna kwatera Hitlera, bilet 30/25 zł, sezon 1.04-31.10 |
| Święta Lipka | 40 km | 50 min | Barokowe sanktuarium maryjne, organy z mechanicznymi figurami |
| Lidzbark Warmiński | 90 km | 1 godz. 30 min | Zamek biskupów, siedziba Krasickiego |
| Frombork | 130 km | 2 godz. | Wzgórze Katedralne, miejsce pracy Mikołaja Kopernika |
Ile czasu na zwiedzanie Sztynortu - 4 warianty od 1,5 h do 2 dni
Sztynort można zwiedzać w czterech wariantach czasowych: minimum 1-1,5 h, rodzinny 3 h, pasjonata - cały dzień oraz 2-dniowy łączony z Mamerkami i Wilczym Szańcem. Wybór zależy od tego, które atrakcje Sztynortu chcesz zobaczyć i ile masz czasu.
Wariant minimum 1-1,5 h - pomnik Heinricha, obejście pałacu z zewnątrz, krótki spacer do alei dębowej. Dla osób przejazdem przez Mazury. To propozyca na samodzielne zwiedzanie bez przewodnika.
Wariant rodzinny 3 h - powyższe plus MEMUAK z dziećmi, port Nowy Sztynort, kawa w Kawiarni Memuak lub obiad w Tawernie Zęza. Najlepszy wybór jeśli Sztynort jest jednym z punktów dłuższego pobytu na Mazurach. To także wariant na samodzielne zwiedzanie
Wariant pasjonata - cały dzień - pełen objazd parku z aleją dębową, Kaplicą Jerozolimską, Herbaciarnią, cmentarz rodowy, wyjazd do bunkrów Wendula plus pomnik Heinricha. Wymaga oprowadzania z przewodnikiem - Joanna Kiewisz-Wojciechowska prowadzi takie pełne wycieczki tematyczne na zamówienie.
Wariant 2-dniowy łączony - noc w pensjonacie portowym, drugi dzień Mamerki i Wilczy Szaniec z przewodnikiem PTTK Joanną Kiewisz-Wojciechowską. To najlepszy sposób na pełne zrozumienie kontekstu zamachu 20 lipca 1944 roku. Pełną propozycję trasy znajdziesz w naszym przewodniku po Sztynorcie.
Najczęściej zadawane pytania o Sztynort
Poniżej znajdziesz odpowiedzi na 8 najczęściej zadawanych pytań przez turystów planujących wizytę w Sztynorcie. Pytania dotyczą zarówno spraw praktycznych (dojazd, parking, godziny otwarcia), jak i merytorycznych (czas potrzebny na zwiedzanie Sztynortu, dostępność pałacu Lehndorffów, oprowadzanie z przewodnikiem PTTK).
Najczęściej zadawane pytania
Źródła:
Jerzy M. Łapo, "Sztynort. Blaski i cienie. Przewodnik kulturowy", VMA Wzorcownia, Giżycko 2019, 181 stron - publikacja powstała pod auspicjami Polsko-Niemieckiej Fundacji Ochrony Zabytków Kultury, podstawowe źródło dla większości faktów historycznych w tym tekście.
Wojciech Kętrzyński, opisy Sztynortu z 1881 roku
deutsch-polnische-stiftung.de
lehndorff-gesellschaft-steinort.com
sztynort.pl
mamerki.com
wolfsschanze.pl
radioolsztyn.pl (listopad 2025 - aktualności remontu pałacu)
Źródła, opracowania i własna wiedza z praktyki przewodnickiej MazuryTravel.pl
