Historia Świętej Lipki — od średniowiecza do dziś

Początki Świętej Lipki

Dzieje sanktuarium sięgają średniowiecza i wiążą się z legendą o skazańcu z kętrzyńskiego zamku. W noc przed egzekucją Matka Boża wręczyła mu drewno i dłuto, dzięki czemu wyrzeźbił figurkę tak piękną, że sędziowie uznali to za cud i go uwolnili. Mężczyzna zawiesił rzeźbę na pierwszej napotkanej lipie przy drodze do Reszla.

Już w 1473 roku kroniki odnotowywały pielgrzymki do tego miejsca. W 1525 roku, po sekularyzacji Prus i przejściu Albrechta Hohenzollerna na luteranizm, kaplicę zburzono, a lipę ścięto. Aby odstraszyć wiernych, w tym miejscu ustawiono szubienicę.

Kult zszedł do podziemia na blisko sto lat. Zobacz co zachowało się z symboliki tamtego okresu w obecnym wystroju bazyliki.

Złoty wiek Świętej Lipki

Odrodzenie nadeszło w XVII wieku, gdy Stefan Sadorski wykupił teren i przekazał go jezuitom. Decyzja o budowie obecnej bazyliki (1687–1693) była wyzwaniem inżynieryjnym, ponieważ teren był bagnisty. W grunt wbito tysiące olchowych pali okutych żelazem, które skamieniały w wilgoci, stanowiąc fundament dla murów do dziś.

W tym czasie powstało barokowe arcydzieło, zwane "Częstochową Północy". Zbudowano kościół z iluzjonistycznymi freskami oraz krużganki. Sprawdź ceny biletów do muzeum, które gromadzi pamiątki z tego okresu.

Ważne postacie związane ze Świętą Lipką

Święta Lipka to dzieło wybitnych artystów. Maciej Meyer, malarz z Lidzbarka Warmińskiego, stworzył niesamowite freski iluzjonistyczne, w tym słynną "ruchomą rękę" i fałszywą kopułę. Jan Jozue Mosengel z Królewca zbudował organy z ruchomymi figurami, które są unikatem na skalę światową.

Rzeźby w kamieniu wykonał Krzysztof Perwanger. Zaplanuj trasę zwiedzania, która pozwoli Ci odnaleźć detale pozostawione przez tych mistrzów.

Święta Lipka w czasach pruskich

W XVIII i XIX wieku Święta Lipka funkcjonowała jako katolicka enklawa na terenie protestanckich Prus. Rzeka płynąca nieopodal stanowiła granicę między Warmią a Mazurami – do dziś w lesie stoi słup graniczny z 1750 roku. Miejscowość była nie tylko celem pielgrzymek, ale też ośrodkiem edukacji muzycznej.

Działała tu szkoła dla organistów, w której uczył się m.in. Feliks Nowowiejski, twórca "Roty". Dowiedz się jak dojechać i zobaczyć historyczne granice regionów.

II wojna światowa i powojnie

Rok 1945 przyniósł ogromne zniszczenia. Żołnierze Armii Czerwonej stacjonujący w kościele zdewastowali wnętrze, wyłamali piszczałki organów i uszkodzili figury. Niemieccy jezuici opuścili sanktuarium w 1947 roku, a opiekę przejęli polscy zakonnicy.

Rozpoczął się długi proces renowacji. Organy odzyskały pełną sprawność dopiero w latach 70. XX wieku.

Święta Lipka dziś

Współcześnie Święta Lipka jest jednym z najważniejszych zabytków baroku w Polsce, a w 2018 roku otrzymała prestiżowy tytuł Pomnika Historii. Przyciąga turystów nie tylko sferą sacrum, ale także koncertami organowymi, podczas których można podziwiać tańczące anioły. Zaplanuj wizytę korzystając z gotowych tras zwiedzania, by w pełni doświadczyć atmosfery tego miejsca.