Zaginiona rzeźba Chrystusa (4/6) - Spacer na Dzień Przewodnika 2026
Posłuchaj co mówiłam o rzeźbie Chrystusa Króla w Radiu Olsztyn
O historii piaskowcowej figury i jej niezwykłej drodze przez ulice Olsztyna, od cmentarza zarazowego do obecnej lokalizacji miałam okazję opowiadać na antenie Polskiego Radia Olsztyn. Aby przybliżyć szczegóły losów pomników w Olsztynie czasów powojennych, gościłam w audycji redaktora Roberta Lesińskiego "Odkryj Warmię i Mazury".
Powojenne zniknięcie pomnika
Rzeźba Chrystusa Króla, wykonana z dość pospolitego piaskowca w drugiej połowie XVIII wieku, pierwotnie upamiętniała ofiary zarazy z lat 1700-1718. Pomnik stał na skwerku przy ulicy 1 Maja, w miejscu dawnego, w powojennych latach już nieczytelnego cmentarza zarazowego.
Zmieniło się to drastycznie pewnej majowej nocy 1950 roku, kiedy to figura niespodziewanie zniknęła z centrum miasta. Działanie to odbyło się w ścisłej tajemnicy i bez żadnej wiedzy konserwatora, prawdopodobnie na odgórne polecenie ówczesnych władz komunistycznych, chcących pozbyć się religijnego symbolu.
Śledztwo konserwatora i pamiętniki
Brak figury w przestrzeni miejskiej szybko wywołał poruszenie, gdyż w powojennym Olsztynie rzeźb było naprawdę niewiele. Ówczesny konserwator zabytków, Rewski, bardzo się zdenerwował i rozpoczął intensywne poszukiwania na własną rękę.
Ktoś w ciągu pięciu powojennych lat nie nauczył się, że metody postępowania w zorganizowanym państwie regulują przepisy administracyjne i podział na kompetencje, które umożliwiały fachowe wykonanie poszczególnych zadań.
Ostatecznie odnalazł on porzuconą i pozbawioną jednej ręki figurę w rogu cmentarza św. Jakuba. Tę na poły kryminalną historię znamy dziś głównie dzięki Cecylii Vetulani, zasłużonej pionierce olsztyńskiego muzealnictwa, która opisała bieg wydarzeń w swoim pamiętniku "Pionierzy i zabytki".
Konsekwencje i nowe miejsce dla rzeźby
Konserwator doprowadził do uratowania rzeźby i przeniesienia jej w bezpieczne sąsiedztwo kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa, jednakże przypłacił to utratą swojego stanowiska pracy. Obecnie figura Chrystusa jest w pełni zrekonstruowana, posiada obie ręce i stanowi cenny punkt na mapie miasta. Zwiedzając Olsztyn w towarzystwie licencjonowanego przewodnika PTTK, można poznać dokładny kontekst historyczny takich miejsc, które przetrwały niezwykle burzliwe zmiany systemowe.
Skwer przy ulicy 1 Maja w Olsztynie, dawny cmentarz zarazowy.
W maju 1950 roku rzeźba zostaje potajemnie zdemontowana.
Figurę odnaleziono ze zniszczoną ręką na cmentarzu św. Jakuba.
Zrekonstruowany zabytek stoi przy kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa.
Najczęściej zadawane pytania
Podsumowanie
Olsztyn to serce Warmii, które kryje w sobie historię Kopernika i niezwykły urok natury w centrum miasta. Zarezerwuj termin już dziś i poznaj to miasto z przewodnikiem MazuryTravel.pl bez nudy i rutyny!Źródła:
Zdj.: Przystań Hotel & Restaurants
